บทความ

ปัญหาที่ควรรู้สำหรับ
Black Belt และ
Green Belt ใหม่

หัวหน้างานควรระวังเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีดังนั้น Black Belt และ Green Belt ที่ผ่านการอบรมมาใหม่จึงจำเป็นต้องเรียนรู้การทำโปรเจคปรับปรุงคุณภาพ (Process Improvement Project) จริงจาก Master Black Belt / Black Belt ผู้มีประสบการณ์สูงตั้งแต่ต้นจนจบประมาณ 2-3 โปรเจคซึ่งแต่ละโปรเจคจะกินเวลาประมาณ 3-8 เดือน นี้เป็นอย่างน้อย จากนั้นก็ลงมือทำโปรเจคปรับปรุงคุณภาพโดยมี Master Black Belt / Black Belt ผู้มีประสบการณ์สูงรวมสังเกตการณ์เพื่อชี้แนะสิ่งที่ขาดหายหรือสิ่งที่ต้องปรับปรุง หากทำได้ตามนี้ Black Belt และ Green Belt ที่เริ่มทำโปรเจคได้ดีอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานนับตั้งแต่โปรเจคที่สามหรือสี่เป็นต้นไป
 
ดังนั้นบริษัทใดก็ตามเสียเงินเสียทองอบรม Black Belt ก็คงต้องรอให้ Black Belt เก็บเกี่ยวประสบการณ์สักสามสี่โปรเจค สำหรับ Green Belt แล้วหากให้ลงมือทำโปรเจคเองโดยไม่มี Black Belt ที่มีประสบการณ์คอยเป็นโค๊ชให้แล้ว ก็คงจะทำโปรเจคให้สมบูรณ์ได้ยาก

Top Down ดีหรือ Bottom Up ดี

การปรับปรุงคุณภาพองค์กรแบบ Bottom Up ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายเป็นอย่างมากในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา โดยการทำกิจกรรมกลุ่มได้แก่ 5ส กลุ่ม QC ระบบข้อเสนอแนะ  เป็นการให้ความสำคัญแก่พนักงานให้มีส่วนร่วมในการพัฒนาองค์กรผ่านกิจกรรมกลุ่มเพื่อปรับปรุงคุณภาพในส่วนงานที่พนักงานทำงาน โดยกิจกรรมที่ประสบความสำเร็จเช่นมีผลในด้านการประหยัดค่าใช้จ่ายก็จะได้รางวัลเช่นเป็นเงินจำนวนหนึ่ง ซึ่งสิ่งนี้เป็นแรงกระตุ้นให้พนักงานพยายามหากิจกรรมใหม่ลดค่าใช้จ่ายอย่างต่อเนื่อง แต่โดยรวมแล้วกิจกรรมเหล่านี้ส่วนใหญ่มักก่อให้เกิดผลลัพธ์ต่อธุรกิจไม่มากเท่าที่ควร
 
การปรับปรุงองค์กรแบบ  Top Down ตามแนว Policy Management ซึ่งเป็นขาที่สามใน TQM เป็นการเริ่มจากเป้าหมาย หรือ วิสัยทัศน์ขององค์กร แปลเปลี่ยนเป็นแผนกลยุทธประจำปี และแผนงานของแต่ละแผนก โดยแต่ละแผนกจะทำตามแผนที่ถูกกำหนดขึ้นให้สำเร็จ ส่งผลให้บริษัทบรรลุเป้าหมายประจำปีที่กำหนดไว้ ดังนั้นการปรับปรุงองค์กรแบบ Top Down จะได้ผลลัพธ์ทางธุรกิจโดยรวมที่มากกว่าแบบ Bottom Up แต่หากทำได้โดยใช้ทั้งวิธี Top Down และ Bottom Up ผสมกันก็จะเป็นผลดีที่สุด เป็น Win Win ทั้งฝ่ายบริหารและพนักงานระดับปฏิบัติการเพราะพนักงานสามารถนำเสนอโครงการปรับปรุงที่ทีมตัวเองนำเสนอภายใต้กรอบหรือบริเวณที่ควรจะปรับปรุงตามคำแนะนำของผู้บริหาร
 
Master Black Belt กับการ Top Down
Master Black Belt ทำหน้าที่ร่วมกับ Sponsor / Champion เพื่อคัดเลือกโปรเจคที่ควรจะปรับปรุงตามแผนกลยุทธของบริษัท ฉะนั้นโปรเจคปรับปรุงกระบวนการที่จะเกิดขึ้นจะเกิดประโยชน์อย่างมากเช่นเพิ่มยอดหรือผลกำไรอย่างมาก หรือลดค่าใช้จ่าย / ต้นทุนในการดำเนินธุรกิจเป็นอย่างมาก ลักษณะเช่นนี้เป็นตัวอย่างของ Top Down โดยการนำเสนอการปรับปรุงกระบวนการทำงานที่จำเป็นและสำคัญที่สุดตามลำดับก่อนหลัง

การสร้างการทำงานเป็นทีมเวิร์ค

การสร้างทีมเวิร์คในการทำงานเป็นสำคัญมากที่จะทำให้การประกอบธุรกิจการงานประสบความสำเร็จซึ่งสามรถทำให้เกิดขึ้นด้วยวิธีการดังนี้
แจ้งข่าวสารให้พนักงานทราบ ให้พนักงานมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ วางแผน การแก้ไขและป้องกันปัญหา หากพนักงานได้แสดงความคิดเห็นเมื่อกลายเป็นแผนทำงานแล้วพนักงานจะเต็มใจทำงานเพราะเป็นความคิดของพนักงาน  สิ่งที่กล่าวข้างต้นเกิดจากการประชุมในวาระต่างๆ หน่วยงานต่างๆควรจัดให้มีการประชุมที่ครอบคลุมทุกการทำงานอย่างเสมอๆตามความเหมาะสม ประกอบด้วย   Morning Talk เหมาะกับหน่วยงานในโรงงาน คลังสินค้า ร้านค้า ธนาคารหรือหน่วยงานที่มีการทำงานซ้ำๆในปริมาณมากๆทุกๆวัน ฯลฯ เป็นการประชุมสั้นๆทุกวัน / ทุกสองวัน / ทุกสามวัน ใช้เวลาครั้งละ 10-15 นาที ก่อนเริ่มงาน หรือ หลังการทำงานก่อนกลับบ้านแล้วแต่สะดวก หัวข้อสนทนา เช่น งานในวันนี้มีปริมาณ … ต้องเตรียมการอะไร ต้องระวังอะไร ความผิดพลาด ผลงานเมื่อวานคือ …..  ประกาศจากบริษัท … ***** สำคัญมากก็คือ การประชุมที่ดำเนินการประชุมด้วยลูกน้อง Unit Leader, Supervisor, Assistant Manager ผู้จัดการ ควรเข้าประชุมเป๊นครั้งคราวหรือเข้าไปสังเกตการณ์ว่าหัวหน้างานดำเนินการประชุมได้ดี ถูกต้อง พูดเป็น เน้นถูก ได้เปิดโอกาสให้ทุกคนแสดงความคิดเห็น ฯลฯ
Monthly Meeting ควรมีมากกว่า 1 ประชุมเพื่อให้มีการพูดคุยเพื่อการปรับปรุงงานอย่างต่อเนื่องไม่ให้สะสมปัญหานานจนเกินไป และยังเป็นการสรุปงาน และต่องานใหม่ให้ทุกฝ่ายทราบอย่างทันต่อเหตุการณ์ แบ่งเป็น  การประชุมหัวหน้าทุกคนในแผนก (อาจรวมพนักงาน / รายวันทุกคน) เน้นการปรับปรุงงานในแผนก  การประชุมกับหัวหน้าของแผนกต่างๆในฝ่ายตัวเองที่เกี่ยวข้องในการทำงาน เช่น คลังสินค้า กับ ผลิต ฯ  การประชุมระหว่างฝ่าย Logistic / Supply Chain กับฝ่ายอื่นๆ เช่น การตลาด การขาย การเงินบริการลูกค้า ฯลฯ พนักงานทุกคนทุกตำแหน่งต้องมีเป้าหมายการทำงานที่ชัดเจนและแจ้งผลงานเป็นรายวัน รายสัปดาห์ รายเดือน รายไตรมาศ เพื่อการปรับปรุงหรือแก้สถานการณ์เพื่อการบรรลุเป้าหมายได้ทันต่อเหตุการณ์เมื่อผลงานยังไม่บรรลุเป้าหมาย ก่อนการประชุม Monthly Meeting ต้องมีการแจ้งผู้จะเข้าร่วมประชุมนำเสนอหัวข้อการประชุมล่วงหน้าเพื่อให้ทุกคนสามารถเตรียมข้อมูลที่เกี่ยวข้องเพื่อการสนับสนุนเพื่ออธิบายว่าจะแก้ปัญหาอย่างไรภายในในการประชุมที่จะถึงแทนคำตอบว่าจะไปหาข้อมูลและวิธีแก้ไขมาแจ้งให้ทราบในภายหลัง มีการสรุปบันทึกการประชุมเพื่อการติดตามผลอย่างมีประสิทธิภาพ มีการระบุให้ชัดเจนว่าใครจะไปทำอะไร ต้องเสร็จเมื่อไหร่ ก่อนปิดประชุมให้นัดหมายวันประชุมในครั้งถัดไป โดยเฉพาะการประชุมที่มีผู้เข้าร่วมจำนวนมาก สำหรับบริษัทที่มีห้องประชุมน้อย จะได้จองห้องประชุมล่วงหน้าเพื่อเป็นการยืนยันว่าได้ห้องประชุมที่มีขนาดเหมาะสมกับจำนวนพนักงานที่เข้าร่วมประชุม

การลดต้นทุนด้านแรงงานในโรงงานผลิตและคลังสินค้า

การจ้างพนักงานมากเท่าไหร่ในคลังสินค้าก็ทำให้เรามีต้นทุนสูงขึ้นเท่านั้น เราจึงจำเป็นจะต้องเพิ่มประสิทธิภาพของพนักงานแทนการจ้างพนักงานเพิ่มเสมอๆในกรณีที่เรามีออร์เดอร์เพิ่มขึ้น หรือหากมีออร์เดอร์เท่าเดิมเมื่อเราสามารถเพิ่มประสิทธิภาพของพนักงานได้ เราสามารถนำแรงงานที่เราลดลงได้ไปทำงานในแผนกอื่นที่มีความต้องการแรงงาน หรือหากพนักงานลาออกเราก็ไม่ต้องจ้างพนักงานเพิ่ม ส่งผลให้เกิดการประหยัดค่าใช้จ่ายได้ การเพิ่มประสิทธิภาพอาจทำได้ดังนี้
 ลดระยะทางในการปฏิบัติการเคลื่อนย้ายของต่างๆให้มากที่สุด (ลดการเดินฟรี เคลื่อนไหวฟรี) ของที่ขายดี หยิบบ่อย ให้วางสินค้าในตำแหน่ง Pick Locator ที่ใกล้เดินน้อย วางชั้นล่าง ส่วนสินค้าที่ใช้เติม Pick Locator ควรวางอยู่ในชั้นวางสินค้าในตำแหน่งชั้น 2-3  ของขายน้อย นานๆหยิบที ควรวางสินค้าในตำแหน่งชั้นสูงๆและอยู่ไกลออกไป วิธีนี้จะทำให้เราใช้แรงงานลดลง Productivity จะได้เพิ่มขึ้น สิ่งสำคัญ ต้องหมั่น Review เป็นระยะๆ ทุก 1-2 เดือน เพราะสินค้าขายดีอาจเปลี่ยนไปตามกาลเวลา ที่เคยขายดีอาจจะขายน้อยลงมาก โดยเฉพาะสินค้าที่ขายดีตามฤดูกาล ฉะนั้นเราต้องมีรายงานสถิติเก่าที่ระบุยอดขายเรียงจากมากไปหาน้อยเป็นเวลายิ่งนานยิ่งดี มีข้อมูลย้อนหลัง 12 เดือนดีกว่ามีข้อมูล 1 เดือน เราต้องมีการเก็บสถิติตัวเลขที่เกี่ยวกับผลผลิตรวมเช่น Pieces produced per Day, Pieces produced per man-hour, Order per man-hour, Pick per man-hour e.t.c ให้เราหาทางเก็บสถิติตัวเลขผลผลิตของพนักงานแต่ละคน เช่น สมพงษ์มีสถิติ 400 Pick per hour เทียบกับค่าเฉลี่ย 550 Pick per man hour แปลว่าสมพงษ์ทำงานช้ากว่าพนักงานคนอื่นประมาณ 150 Picks per hour และติดบอร์ดประกาศให้พนักงานทราบวันต่อวัน หากไม่มีตัวเลขนี้ติดบอร์ด คนทำงานไม่ดีอาจไม่ทราบว่าเพื่อนๆทำได้ดีกว่าขนาดไหน คนทำงานที่อยูอันดับท้ายๆจะรู้ตัวและพัฒนาตัวเองโดยอัตโนมัติ ผลผลิตรวมจะเพิ่มขึ้นโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย จากตัวอย่างข้างต้นให้เราปรับประสิทธิภาพของพนักงานโดยการเตือนพนักงานที่ทำได้ช้า เช่นการยกย่องและให้รางวัลคนทำได้เร็ว ทำให้คนทำงานช้าเร่งสปีดตัวเองเผื่อจะได้การยกย่องและรางวัลบ้าง หรือย้ายพนักงานที่ยังทำได้ช้าไปทำงานที่เหมาะสมกว่า  เปลี่ยนขบวนการทำงานโดยนำเครื่องจักรมาใช้แทนแรงคน เช่น การใช้ Fork Lift ยกของขึ้นรถขนส่งทีละ Pallet แทนการยกทีละกล่อง จะทำให้เราประหยัดแรงงานได้มาก  การทำเทคโนโลยี่เช่น นำระบบ RF (การนำคลื่อนวิทยุมาใช้)/ RFID (การนำแถบบันทึกบางๆที่เขียนอ่านและลบได้) e.t.c ด้าน Warehouse Management System มาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน

การแก้ปัญหาพื้นที่ทำงานไม่พอในสำนักงานทั่วไปและสำนักงานในคลังสินค้า / การบริหารจัดการพื้นที่สำนักงานและการประยุกต์ใช้
สำนักงานทั่วไปและสำนักงานในคลังสินค้าเมื่อใช้งานสักระยะมักประสบปัญหาแออัด โดยเฉพาะบริเวณชั้นล่างที่ต้องเอาไว้ใช้ติดต่อกับบุคคลภายนอก สามารถแก้ไขได้ด้วยวิธีการดังต่อไปนี้
ย้ายพนักงานหลายๆตำแหน่งไม่จำเป็นต้องทำงานอยู่หน้าสำนักงานหรือหน้าสำนักงานในคลังสินค้า เช่นเจ้าหน้าที่รับและคีย์ออร์เดอร์ พนักงานรับโทรศัพท์ ฯลฯ ดังนั้นเราควรย้ายพนักงานตำแหน่งเหล่านี้ไปทำงานในห้องที่อยู่ห่างออกไป หรือไปทำงานในตึกอื่นๆที่เรามีก็ได้
อุปกรณ์หลายๆชนิด โดยเฉพาะระบบคอมพิวเตอร์ไม่จำเป็นต้องอยู่ในชั้นล่างของสำนักงานโดยเฉพาะที่คลังสินค้าอีกต่อไป เพราะเราสามารถใช้สายสัญญานเพื่อส่งข้อมูลมาพิมพ์ที่เครื่องพิมพ์ที่อยู่ในสำนักงานหน้าคลังสินค้าได้ เป็นต้น
คลังสินค้ามักประสบปัญหาความแออัดคับแคบ ห้องทำงานส่วนใหญ่มักจะตั้งอยู่หน้าประตูใหญ่ของคลังสินค้า ซึ่งเป็นพื้นที่ที่สำคัญในการรับและส่งสินค้า จึงไม่สามารถจะขยายพื้นที่สำนักงานออกไปได้ อันก่อให้เกิดความแออัด
การประยุกต์นำชั้นลอยมาใช้จะเป็นประโยชน์โดยห้องทำงานส่วนใหญ่จะถูกย้ายขึ้นชั้นลอยเหลือแต่พนักงานที่จะเป็นในการติดต่อกับพนักงานหรือเจ้าหน้าที่ส่งสินค้าจากข้างนอก การทำเช่นนี้จะทำให้มีพื้นที่ทำงานชั้นล่างโดยเฉพาะบริเวณหน้าประตูคลังสินค้าซึ่งทำให้มีพื้นที่ในการจัดเรียงออร์เดอร์ก่อนส่งออกได้มากขึ้น
 นอกจากนี้พนักงานที่ทำหน้าที่ที่ไม่จำเป็นต้องอยู่ที่คลังสินค้าก็สามารถโอนงานและที่ทำงานดังกล่าวไปอยู่ด้านในหรือท้ายคลังสินค้าก็ได้ จะทำให้ประหยัดพื้นที่ห้องทำงานด้านหน้าได้
 

จากการที่วิทยากรของเราที่มีประสบการณ์การทำงานในบริษัทใหญ่ระดับชาติมานานกว่า 30 ปีและได้มาทำหน้าที่ที่ปรึกษาให้กับบริษัท SME ต่างๆทำให้เห็นความแตกต่างในหลายองค์ประกอบ ในที่นี้จะพูดถึงปัญหาในเรื่องขีดจำกัดด้านความสามารถของบุคคลากร โดยส่วนใหญ่บริษัท SME มีการบริหารในลักษณะเถ้าแก่กับลูกน้อง กล่าวคือเถ้าแก่หรือเจ้าของบริษัทมักจะมีประสบการณ์ที่ดีและมีความสามารถสูงและสูงกว่ามากเมื่อเทียบกับลูกน้อง ว่าไปแล้วเจ้าของบริษัททำหน้าที่ทุกอย่างทั้งประธานบริษัท กรรมการบริหาร ผู้บริหารระดับสูง ผู้จัดการทุกแผนก และบางทีก็ทำหน้าที่เป็นพนักงานไปด้วย
 
เรียนรู้จากบริษัทใหญ่
ในขณะที่บริษัทใหญ่จะมีบุคคลากรที่เป็นมืออาชีพในฝ่ายต่างๆ แผนกต่างๆ เช่นมีผู้จัดการแผนกทรัพยากรมนุษย์ ผู้จัดการขาย ผู้จัดการการตลาด ผู้จัดการผลิต ผู้จัดการควบคุมคุณภาพ ซึ่งบุคคลเหล่านี้อาจทำงานในสายงานนั้นๆมาเป็นเวลา 5-20 ปีจึงมีความเชี่ยวชาญเป็นพิเศษและสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้องรวมทั้งการวางแผนงานต่างๆในอนาคตได้เป็นอย่างดี บริษัทใหญ่ๆได้ใช้เงินในการจ้างบุคคลากรเป็นอย่างมาก แต่ก็เหมาะสมกับยอดขายในหลักพันล้านหรือหมื่นล้านต่อปี บริษัทจึงเติบโตอย่างรวดเร็วเช่นเติบโตปีละ 10-20 % อย่างต่อเนื่องทุกๆปี หรือคิดเป็นการเพิ่มยอดขายปีละร้อยล้านหรือพันล้าน
 
SME ไม่มีเงินจ้างมืออาชีพได้เท่าบริษัทใหญ่ แล้วควรทำอย่างไร
อันดับแรกคือเจ้าของบริษัทควรจะมีความรู้ทุกด้านให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นได้ สอนลูกน้องให้มีความรู้เพียงพอในงานแต่ละงานที่ลูกนัองทำ รับลูกน้องที่มีความสามารถที่สุดในอัตราที่เงินเดือนที่จะจ้างได้ ฝึกพัฒนาลูกน้องให้มีความสามารถมากขึ้น
 
ปรับปรุงบริษัทอย่างก้าวกระโดดด้วยลูกน้องที่มีอยู่
SME หากจะปรับปรุงบริษัทโดยการจ้างบุคคลากรมืออาชีพอย่างเช่นบริษัทใหญ่ก็คงเป็นไปได้ยากเพราะในความเป็นจริงแล้วมืออาชีพแต่ละสายงานที่เก่งๆก็คงอยากหางานในบริษัทใหญ่ๆมากกว่า SME
แต่ก็ยังไม่ใช่หมดหนทางเพราะ SME สามารถหาบริษัทที่ปรึกษาที่เหมาะกับขนาดของบริษัท ที่ปรึกษาที่มีประสบการณ์จะสามารถประเมินจุดอ่อนของบริษัทและให้คำแนะนำว่าน่าจะปรับปรุงอะไรตามลำดับก่อนหลัง
 
วิธีการเลือกที่ปรึกษา
ควรเลือกที่ปรึกษาที่มีความสามารถที่มีวิทยากรประสบการณ์สูง หากเป็นไปได้ควรหาวิทยากรที่มีประสบการณ์รอบด้าน เพราะหากเราใช้วิทยากรยิ่งน้อยคนยิ่งดีเพราะประหยัดเวลาที่เราจะอธิบายทำความเข้าใจและวิทยากรท่านนั้นจะได้มองภาพของการพัฒนาบริษัทได้เป็นภาพรวมภาพเดียวกัน เพราะจะได้ระมัดระวังเนื่องจากการปรับปรุงงานในแผนกหนึ่งย่อมส่งผลกระทบกับแผนกข้างเคียง ดังนั้นการวางแผนปรับปรุงครอบคลุมงานทุกแผนกที่เกี่ยวข้องเป็นสิ่งสำคัญมากและทำให้บริษัทเติบโตได้เร็วยิ่งขึ้น